Tag: Sicilië

Italië is beroemd om zijn vulkanische geologie, die een belangrijke rol speelt in de bodemstructuren van bepaalde wijnregio’s. Vulkanische bodems zijn vaak rijk aan mineralen en bevorderen de ontwikkeling van druiven met intense smaken en hoge zuurgraad. Annemiek Vermeijlen kiest als thema Vulkanische Italië, een verkenningstocht langs mythische kraters, omgevallen vulkanen en slapende schoonheden. Een heel goed voorbereide proeverij, daar zitten veel uren in; ik krijg als auteur van het verslag 25 pagina’s met informatie, petje af. Een groot deel van dit verslag is dus te danken aan Annemiek.
Volgens Istituto Nazionale di Geofisica e Vulcanologia INGV zijn er zo’n 70 (!) vulkanische centra geïdentificeerd, veelal boven de grond en soms in de zee. Ze zijn te categoriseren als actief, slapend (dormant) en uitgedoofd (extinct). Er zijn naar schatting meer dan 17.000 hectare wijngaarden op vulkanische bodems in Italië. Bekende vulkanische centra zijn Mount Vesuvius in Campania, Mount Etna in Sicilië, Colli Albani in Lazio, Monte Vulture in Basilicata.

Vulkanen

Etna (Sicilië): De vulkaan Etna heeft grote invloed op de wijnbouw in Sicilië. De as en lavastromen van de Etnazorgen voor een unieke bodemsamenstelling die bijzonder vruchtbaar is. Druivenrassen zoals nerello mascalese en carricante gedijen goed op deze vulkanische gronden, wat resulteert in wijnen met een levendige zuurgraad en een mineraal karakter.
Soave: Er zijn vele restanten van vulkanen aangetroffen langs de Periadriatische lijn. Deze loopt van oost naar west door de Alpen en is de breuklijn tussen de Europese en Adriatische plaat. Hier treffen we uitzonderlijke vulkanische bodems met veel basalt aan.
Vesuvius (Campania): De bodems rond de Vesuvius zijn eveneens vulkanisch, en dit gebied is bekend om wijn zoals de Lacryma Christi, die gemaakt is van druiven die op de hellingen van de vulkaan groeien. De minerale bodems van deze regio zorgen voor wijnen met een bijzondere structuur en smaakintensiteit.
Vulture di Basilicata: De Monte Vulture is een oude vulkaan die al duizenden jaren slapend is. De gronden rond de vulkaan zijn rijk aan vulkanische mineralen, wat een directe impact heeft op de druivenstokken en de wijnen die hier worden geproduceerd.  Vulkanische bodems staan bekend om hun goede drainage, waardoor de wortels van de wijnstokken diep in de aarde kunnen doordringen om water en mineralen op te nemen. De bodems van Vulture bevatten veel basalt, lava en tufsteen, samen met vulkanische as. Deze bodemstructuur is ideaal voor wijnbouw, omdat het een unieke combinatie biedt van mineralen die wijnen een uitgesproken structuur en mineraliteit geven. De diepe wortelgroei zorgt voor druiven met een hogere concentratie van smaak, aroma’s en zuren.

Vulkanische bodems
De vulkanische bodems zijn rijk aan mineralen en zorgen voor een intens aromatisch profiel in wijnen. Ze zijn te vinden in regio’s zoals Sicilië, Campania en Lazio. De wijngaarden op en rond de Etna of de Vesuvius zijn daar bekende voorbeelden van. Er zijn ook gebieden midden in het land waar je een bodem aantreft vol eeuwenoude zeefossielen. Hoe lang geleden was daar dan zee? Vulcano, Stromboli, Etna en Vesuvius zijn zo’n beetje de beroemdste vulkanen op aarde. De eeuwige erupties van Stromboli gaven hem zijn bijnaam “vuurtoren” van de Middellandse Zee, de Etna ligt waarschijnlijk ten grondslag aan het verhaal over Polyphemus in de Odysseus, en nieuws over de uitbarstingen van deze laatste stond in internationale media.
Plinius de Jongere legde in 79 vChr de vernietigende uitbarsting van de Vesuvius vast en sindsdien heeft het dreigende gerommel van deze vulkaan menig zondige Napolitaan tot vrome gelovige weten te bekeren. Meer dan welke andere vulkanen ter wereld ook, leverden de Italiaanse vulkanen de afgelopen 2.000 jaar de westerse wereld hun beeltenissen, angsten, fascinaties en eerste ideeën over de oorsprong van vulkanisme.

Alle wijnen zijn geblindeerd geproefd.

Serie 1 wit

2024 Roero arneis DOCG Nino Costa, Seminari

Arneis is de druif die “ondeugende” heet in het lokale dialect van Piëmonte. Die geeft geen wijn die je omver blaast, maar wijnen met subtiele precisie. Kees prijst het stuivende en fruitige bouquet met lange afdronk. Eric benoemt een volle smaak en ‘steen’. Mijn aantekeningen: lichtgele kleur, frivool bouquet met amandel- en citrusimpressies, smaak is wat tenger met veel aangename bitters.

2022 Sergio Mottura, grechetto “Poggio della Costa”

Sergio Mottura is gevestigd in Lazio op de grens van Toscane en Umbrië. Het is een gebied met bodem van vulkanische tufsteen en versteende as. Er wordt gezegd dat dit de wijnen van Mottura spannend maakt.
Stevige wijn die Eric zelfs aan gedestilleerd doet denken: goudgele kleur, hars, olie, steen. Een strengere wijn, zegt Cees, een liefhebberswijn. Ik zie een goudzweem, ruik meloen en wax, een zachtere aandronk, goede balans, mineraliteit en fijne zuren.

Serie 2 wit

2023 Vincentini Agostino Soave superiore “Il casale”

De oostelijke uitlopers van het Soavegebied, rond het dorpje Colognola ai Colli, maken deel uit van een miljoenen jaren oud vulkanisch landschap. Colognole, ver buiten de Soave Classico-zone, heeft wijngaarden op zwarte basalt en brokkelig tufsteen — overblijfselen van onderzeese vulkanische activiteit uit het Eoceen, zo’n 40 tot 50 miljoen jaar geleden. Claartje proeft geen fruit in deze wijn, maar wel steen, een vetje en bitters met een neus van tropisch fruit. MaartenR zegt de wijn speels te vinden, met sinaasappelzeste en een klein zoetje.
Mijn aantekeningen: goudzweem, rokerig met licht amandel in de geur, recht voor zijn raap in de smaak, sappig en kort. Gemaakt van 100% garganega.

2021 Gini Soave Classico Contrada Salvarenza

De Soave van de broers Sandro en Claudio Gini behoort tot de beste van de streek. Kenmerken zijn de beperkte productie, gezonde wijnstokken tot 80 jaar oud zijn en een vakkundige vinificatie. De Contrada Salverenza is gemaakt van 100% garganegadruiven, met de hand geplukt. De wijn krijgt melkzuurgisting en rijpt 9 maanden lang op de gistcellen in kleine eikenhouten fusten. Vol in de mond, goede balans en mineraliteit, zegt Claartje, die de neus bloemig betitelt. Goudzweem, citrus in de rokerige geur, een klein botertje, sappige smaak met charme.

Serie 1 rood

2019 Carlone Davide, Colline Novaresi “croatina”

Van de lokale croatinadruif maakt Carlone wijn in het noorden van Piëmonte, in Boca. Toos benoemt kers, laurier, drop en kruiden van deze monocepage wijn, die in haar ogen strakdroog is. RobK zegt dat een dierlijke lucht overheerst, hij benoemt verder braam en munt. Ik schrik me wild van de straffe, tannineuze smaak. Kindermoord, denk ik – pas na onthullen blijkt de wijn al zes jaar oud. Ik zou die nu nog zes jaar wegleggen.

2021 Colombera & Garella, vino rosso melascone

Cristiano Garella maakt met deze blend van nebbiolo, croatina en vespolina een pure wijn. Opvoeding op uitsluitend roestvrijstaal. Voor veel wijnmakers in Piëmonte is Colline Novaresi een gebied om te experimenteren, jonge aanplant te benutten of druiven van net buiten de kernzones te vinifiëren. Producenten gebruiken deze appellatie om wijnen te maken die minder gebonden zijn aan DOCG-regels, maar wel de kwaliteit en het karakter van Alto Piemonte weerspiegelen.

Toos herkent milde zuren in deze jammige wijn met snoepjes in de geur. RobK noemt de wijn dun en gesloten, geen gemakkelijke jongen, de wijn heeft wel lengte en kers, pruim en speculaas in de neus. Eerlijk gezegd pakt de geur mij volledig in: schitterend uitwaaierend fruit, frambozen. De smaak is straf, met goede zuren en bitters, heel karaktervol. Een van de mooiste wijnen van de proeverij.

2017 Boca “Adele”, Piëmonte Coline Novaresi

De wijn is gemaakt van nebbiolo en vespolina. De DOC Colline Novaresi wijnen zijn doorgaans wat lichter en fruitiger dan de DOCG’s, minder gebonden aan strenge rijpingseisen, en daardoor vaak toegankelijker — zowel in stijl als prijs. Toch kunnen ook hier verrassend serieuze wijnen vandaan komen, zeker van oude stokken of bijzondere terroirfragmenten. Een charmeur in de mond, zegt RobK, een wijn met lengte. Metaal, bloed en kruiden in de geur. De neus is rijk en mooi met kersen, de smaak tanninerijk. Ik kan er alleen maar mee instemmen: kruidigheid en vanille met kers in de geur. Soepele aanzet en eenmaal in de mond: de slikreflex. Doorslikken in plaats van uitspuwen, altijd een goed teken. Karaktervolle wijn met rondeur en goede balans.

Serie 2 rood

2022 Elena Fucci, Titolo “The Pink Edition”

Als je door Basilicata rijdt, rijst er in het midden ineens een uitgedoofde vulkaan op. Op de hellingen van deze vulkaan, de Monte Vulture, liggen de wijngaarden van Elena Fucci. De aarde bestaat hier uit zwart vulkaanzand en overal liggen brokken lava. Deze rosé wijn maakt de tongen los, we worden het er niet over eens. Hans benoemt bessen en fruitigheid, een licht zoetje en redelijke afdronk. Ingrid herkent dat zoetje en benoemt rijpe kers. Maar haar volgende associatie is minder prettig: plastic in een speelgoedwinkel. Deze wijn van aglianico op 1.300 meter hoogte staat heel goed bekend, misschien is de fles niet goed. De geur vind ik heel fijn met mokka, melkchocolade en zwavel. Maar hij smaakt niet goed. MaartenR noemt de wijn ‘geinig’. Dat wel.

2019 Calafè, Irpinia Aglianico, Campania

Irpinia is het hart van de wijnbouw in Campania. Geen officiële regio, maar een historische landstreek in de provincie Avellino, tussen de Apennijnen, ver weg van de kust. Hier zijn de hoogtes serieus, de bodems vulkanisch, en de nachten fris – een zeldzaam microklimaat in Zuid-Italië dat druiven spanning en bewaarpotentieel meegeeft. MaartenR noemt deze wijn van aglianico een volle bak met braam en pruim. Hans prijst de goede balans en zwarte kers. Ingrid is positief over wine gums in de geur, laurier, een smaak met mooie rijpe tannines en After Eight mint. Mijn aantekeningen: kardinaalrood, morelkers en kruiden in geur, volle aandronk, sappig met karakter, heeft wel wat lucht nodig.

Serie 3 rood

2023 Girolamo Russo etna rosso ‘a rina

Giuseppe Russo is een geschoold klassiek pianist en hij heeft een graad in de letteren. Toch besloot hij in 2004 het wijndomein van zijn vader Girolamo over te nemen toen die overleed. Zijn vader verkocht het fruit nog en liep met de gifspuit rond. Giuseppe is meteen overgestapt naar biologische landbouw. Zijn wijngaarden liggen allevier hoog op de vulkaan tussen de 650 en 800 meter boven zeeniveau.

Deze wijn is heerlijk. De ultiem lichte kleur is een indicatie voor de nerello mascalese druif. Een brede geur met zwavel-associatie, pruimen en rozen. Heel sappig. Vrouwelijk elegante wijn met karaktervolle bitters.

2018 I Suoli, Etna Rosso Piripicchio

Een samenwerkingsproject. In 2018 sloegen Guiseppe Russo, zijn goede vriend Dante Pasquale en Emiliano Falsini de handen verder ineen. Ze werkten al jaren samen in de Cantina van Giuseppe: Falsini als oenoloog, Dante als rechterhand in de kelder en Russo als de kritische Capo. Falsini is consulterend enoloog bij een groot aantal cantina’s in Italië. Ook op Sicilië werkt hij met verschillende producenten. Bij Russo is hij vanaf het begin betrokken en de samenwerking is uitgegroeid tot een hechte vriendschap. Emiliano komt oorspronkelijk uit Toscane, maar heeft zijn hart verloren aan de Etna. Hij is inmiddels ook eigenaar van verschillende wijngaarden. In I Suoli, dat vrij vertaald de bodems of het terroir betekent, brengen ze hun eigen wijngaarden samen in een onderzoek naar de potentie van de Etna, de verschillende wijngaarden, verschillen in fermentatie en oogstmoment.

Het is een glorieuze wijn, de mooiste uit de proeverij. Lichtrood en transparant van kleur. Kreupelhout in de geur met veel mineraliteit. Zeer geconcentreerd, kruidigheid en hout komen terug in de smaak met mooie balans en rondeur. Wow!

Uitdrinker

2022 Agostino Vicentini Recioto di Soave

Zeer gebalanceerde dessertwijn van ingedroogde druiven gargenega en trebbiano. Zachte mokkatonen en impressies van mandarijn. Vergisting en rijping op roestvrijstaal. Voor deze wijn zijn de druiven 5 tot 6 maanden gedroogd.

Een heel leerzame proeverij met enkele van de mooiste Italiaanse wijnen.

Verslag Peter van den Besselaar