Chardonnay Revisited
By in

Chardonnay Revisited

Wanneer ik naar boven wil lopen bij Jan van Besouw overleggen twee vrouwen welke witte wijn te drinken. Chardon-NEE!, zegt de een, ze heeft trek in chenin blanc. Ik kan het niet laten om te zeggen: “Wij gaan de hele avond chardonnay proeven”. De dame in kwestie vertrekt geen spier. Ze zegt: “Ja, maar dat is denk ik beter dan de chardonnay hier beneden.” Helemaal waar, al is die van het cultureel centrum ook niet te versmaden. Aan het begin van deze proeverij tovert Eric 180 synoniemen van chardonnay op het projectiescherm.

Hij zet ons tien wijnen van chardonnay voor. De landen waar de wijnen vandaan komen, schrijft hij op het schoolbord. Wij proeven blind en kunnen dus volop determineren … of raden.

Indrinker

2018 Graham Beck Blanc de Blancs Robertson Zuid Afrika


5 jaar sur lie. Interessante smaak, zegt MartijnU. Heel romig en mondvullend. Valerie proeft rijp fruit. De bellen van de mousse zijn groot (geen champagne?), limoen en een botertje in de smaak met hoge zuren.

Chardonnay gedetermineerd

2022 Kumeu Village Chardonnay Nieuw Zeeland


Stuivende neus, zegt Kees, met tropisch fruit, mango en hazelnoot. Mineralig met een klein stinkertje (Annemiek). Heel expressieve neus met mineralen, strakke smaak met een bittertje. Knappe instapwijn van Kumeu.

2018 Sattlerhof Ried Kapellen Weingarten Südsteiermark Oostenrijk


Hartendief van Eric. Deze wijn is van de Morillon. Annemiek én Kees ruiken perzik in de wijn. Een romige smaak met zoet fruit in de mond, zegt Annemiek. Ik vond de wijn introvert en strak met limoen in de smaak.

2022 Peter Zemmer Chardonnay Alto Adige Italië


Ananas, perzik en peper in de geur, zegt Toos. Hoog in de zuren. Gekonfijte citroen, passievrucht, ananas, vanille, mineraal-impressie, licht ziltig, zegt RobK. Ik proef licht vuursteen, medium vet en een goede balans. Tikje smal.

2021 Neil Ellis Chardonnay Elgin Zuid-Afrika


Caramel, honing, drop en heel veel hout, zegt Willem Jan. Romig en mooi fris, aldus Ingrid, die vanille ruikt, gedroogde kamille en geel fruit. Mijn aantekeningen: introvert, vuursteen/zwavel, in de geur ook meloen, licht passiefruit, goede zuren, hangt lang na.

2022 Bernard Huber Chardonnay Malterdinger Baden Duitsland


Hartendief van Eric. De geur heeft enorm veel dimensies: geel fruit, sigarendoosje (Ingrid), leverworst, appel, salmiak, hazelnoot (Willem Jan), tropisch fruit (Gerard), kruiden en petrol-achtig (Cees), rubber (Annemiek). De expressieve geur doet mij vooral aan turf denken. Je kunt je afvragen wáárom we zo verschillend denken over die geur, proeven we dan wel goed? De bitters in de wijn zijn heel hoog, dan ga ik altijd fantaseren wat je erbij kan eten.

2019 Mainqué Chardonnay Patagonia Bodega Chacra Argentinië


Verdorie, dit is een van de mooiste wijnen van de proeverij. Prachtige elegantie, zeer verfijnd, marsepein en bloemen in de geur. Ook de smaak is heel verfijnd, uitstekende balans, mooie afdronk. Deze wijn met hoge zuren heeft de delicaatheid van een chablis, zegt Valerie. Een complexe en subtiele wijn. MartijnU benoemt anijs, amandel, ziltigheid, boter en vanille.

2020 La Masia Chardonnay Marimar Estate Russian River Verenigde Staten

Snoepjesgeur, vanille en citrus, heel charmante wijn. Ook een heel complete wijn met mooie botertonen in de smaak. Bij goed door-ruiken krijg ik ook nog een kokos-impressie. Nico benoemt boter en hout en constateert dat de wijn veel body heeft. MartijnU benoemt brioche, boter, honing en hooi, caramel, toffee en zoethout. De wijn heeft van alles, zegt Valerie, kruidnagel en perzik, heel goed in balans.

2023 Bourgogne Jacques Bavard Frankrijk


Haaa, daar is-ie! De hele proeverij zit ik al te denken aan bourgogne – ook dus bij de wijnen uit Nieuw-Zeeland, Oostenrijk en Argentinië. En bij deze wijn komt ineens naar voren hoe bijzonder bourgogne is … bloemige geur, goede balans, zo’n wijn waaraan alles klopt. Maar wel op een verfijnde manier, dit is bepaald geen op-de-borst-klopper. Knappe wijn.

Uitdrinker

Baud Macvin du Jura Chardonnay Frankrijk


We pijnigen onze hersens wát dit kan zijn. Een enkeling denkt aan Jura, ik ruik een grappa-neus, dit is hoe grappa van Moscato-most ruikt. Turks fruit. Ik hoor ook krentjes. De wijn is een verrijkte wijn met in de mond een heel goede balans. Het blijkt een 36 maanden gerijpte chardonnay te zijn: Macvin du Jura van Baud.

Tot slot

Eric Hoepelman constateert dat hij chardonnay een lastige druif blijft vinden. Instemming bij de proevers. Vaak is de druif wel te determineren, maar ik dacht bij een stuk of vier, vijf wijnen chablis of bourgogne te proeven – die zal Eric wel in het begin zetten, dacht ik. Maar Eric deed precies andersom, de bourgogne op het eind. Ik vind het enorm lastig om het land te benoemen waar de wijn vandaan komt. Opvallend in deze proeverij is ook de enorme diversiteit van smaakimpressies in de wijnen, waarbij iedereen iets anders lijkt te proeven.
Chardon-NEE? Néé, we kunnen echt nog vaker chardonnay proeven, dat blijft spannend en boeiend. Iedere keer weer.

Verslag en proefnotities Peter van den Besselaar

Chardonnay. Chardon-nee? Chardon-ja! (maiden proeverij)
By in

Chardonnay. Chardon-nee? Chardon-ja! (maiden proeverij)

Martijn Uijtendaal kiest voor zijn maiden proeverij wijnen van chardonnay. Die drinkt hij graag. En daar verdiept hij zich graag in. In opzet is deze proeverij eenvoudig, al maakt Martijn het voor ons moeilijk door steeds twee wijnen voor te zetten en dan te vragen wát de gedachte achter zo’n duo is. Ga er maar aan staan! Een reis met glazen van fris en mineraal tot vol en romig, van koele Bourgogne tot zonnige Nieuw-Zeelandse heuvels.

De populairste witte druif ter wereld
Chardonnay is de meest aangeplante witte druif, geliefd om haar veelzijdigheid. Geen andere witte druif past zich zó goed aan verschillende klimaten en wijnmaakstijlen aan. In koele streken levert ze levendige wijnen met tonen van groene appel en citrus, terwijl warmere regio’s volle, tropisch fruitige varianten voortbrengen. Die flexibiliteit maakt chardonnay tot een favoriet van wijnmakers én wijnliefhebbers wereldwijd. Zelfs zo populair in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw, dat er een tegenbeweging kwam van mensen die ABC ‘anything but chardonnay’ wensten te drinken.

Karaktervol
Voor wijnboeren is chardonnay prettig. De druif rijpt relatief vroeg, wat risico’s geeft bij late vorst. De stevige schil en sterke groeikracht maken chardonnay robuust. In de wijngaard vraagt ze aandacht: een goede balans tussen zon en schaduw is cruciaal om natuurlijke zuren te behouden. Elke streek en elk terroir geeft zijn eigen signatuur – van krijtige kalkbodems tot vulkanische grond – en dat maakt het telen van chardonnay boeiend.
We constateren dat chardonnay voor proevers niet zo gemakkelijk herkenbaar is. Herkenbaar aan een romige textuur, subtiele tonen van boter of vanille (zeker bij houtrijping), en balans tussen frisheid en volheid. De wijn wordt soms rokerig genoemd; de geur kan doen denken aan citrus, perzik, meloen of brioche – afhankelijk van herkomst en vinificatie.

Alle wijnen zijn geblindeerd geschonken.

Indrinker

2017 Sourdet-Diot L’Atypique champagne


Drie proevers noemen appeltjes. Appeltjes in het kwadraat, zegt Gerard. Appel, appel, appel.
Gele appel zegt Just, een lekker glas met citrus, bittertje en mandarijn. Overrijpe goudreinetten en gistig, zegt Kees. Mijn aantekeningen: amandel, banaan en perzik in de geur, later citrus, vrij heftige mousse en mooie rondeur in de smaak. Cuvee van 800 flessen, 7 jaar sur lattes en 6 gram dosage.

Serie 1: na onthulling blijkt het thema koude landen

2022 Entre deux monts, Heuvelland België Chardonnay


12 maanden rijping op Franse en Amerikaanse vaten van 3 tot 6 jaar. Bodem van zandleem en grind. Ranke, elegante wijn, waterig geel van kleur. Prettig florale neus met wat perzik, de smaak is schraal met amandelbitters. Martijn benoemt ook amandelen, peer en caramel. Boeiend domein in België, de wijn kreeg langer houtrijping dan de volgende, dat valt niet op bij deze wijn.

2023 Weingut Hensel, Högenflug, Pfalz Chardonnay


9 maanden rijping op eikenhouten vaten. Deze wijn is geel met gouden zweem, de neus heeft veel mineraliteit én boter. Duidelijk een stinkertje, Volronde smaak met roomboterbabbelaar.
Vetter dan de vorige wijn, eetwijn. Ik vind de wijn voorname karakteristieken hebben. Aan het eind van de proeverij blijk ik deze wijn de hoogste score te hebben gegeven. MartijnU noemt het één van zijn hartendiefjes. MartijndG kan de wijn helemaal niet waarderen. Na het stinkertje dat hij ook determineert, noemt hij te lang doorgekookt groentenat en een zoete smaak met veel anijs.
De wijn kreeg minder houtrijping dan de vorige, maar dat hout komt in geur en smaak veel sterker terug.

Serie 2 na onthulling blijkt het thema Oceanië

2022 Kumeu River, Nieuw Zeeland, state Chardonnay


Deze wijn uit Auckland kreeg 11 maanden houtrijping met 20% nieuw hout. Reductieve wijn, zegt RobG, ingetogen, sappig en speels. Eric determineert de houtrijping en noemt de wijn ook sappig. Mijn aantekeningen: rokerige impressie, wat abrikoos, sappige wijn, tikje eendimensionaal op dit moment.

2022 Shaw + Smith, Australië M3 Chardonnay

Deze wijn uit Adelaide Hills kreeg 9 maanden in vaten van Frans eikenhout. Verbrand hout, zegt Eric. RobG is positief: wijn in prima balans, streng in karakter. Mijn aantekeningen: chardonnay typiciteit, vanille, zuren en mineraliteit met dominante bitters. Eetwijn met wat meer concentraat dan de Nieuw Zeelandse wijn.

Serie 3: na onthulling blijkt het thema USA

2021 Bethel Heights, Oregon Willamette Valley, Estate Chardonnay


Deze wijn kreeg 12 maanden op eikenhouten vaten van Frans hout, 30% nieuw. Leila benoemt de citroengele kleur, een honingvetje, zachte kruiden, kaneel, sinaasappel, kokos en een zekere weelderigheid in de geur. Claartje zegt appeltaart en een vetje. Kati benoemt romigheid, chocolade. Mijn aantekeningen: goudgeel zweem, ingetogen neus, nogal strakke chardonnay die in mijn ogen wat charme mist.

2023 Bernardus, Californië Monterey, Chardonnay


Negentig procent van de druiven rijpt 9 maanden op vaten van Frans eikenhout, daarna nog eens 9 maanden op roestvrijstalen tanks. Deze wijn bevalt me een stuk beter: rokerig, mooie neus, expressief, boter, rondeur, vet en veel structuur. Leila benoemt een hoger alcohol gehalte (scheelt idd 1 procent), Kati zegt héél zoet, tropisch fruit en ananas, wat log en weinig zuren.
Ja, en zo zien we dat smaken veel verschillen. Claartje benoemt noten, citrus, bloemigheid en volle rondingen.

Serie 4: na onthulling blijkt het thema Frankrijk

2018 Louis Latour, Marsannay Blanc


Deze wijn kreeg geen houtrijping, wel 8 tot 10 maanden in roestvrijstaal. Willem Jan benoemt een hint van romigheid, en legt zijn ‘Vim’ notitie uit: combinatie van citrus en kalk. De wijn is ook ‘appelig’ zonder de stevigheid van een volle Bourgogne te hebben. Annemiek benoemt mineraliteit en anijstonen. Ik vind de wijn ingetogen met een goede structuur en een fijne balans, zou na zeven jaar kelder wat meer mogen laten zien.

2022 Domaine Bourdy, Côtes de Jura, Les Jumelles


Deze wijn krijgt 3 tot 4 jaar rijping in oude grote vaten. Gemaakt met natuurlijke gisten uit de kelder. Mooie oxy tonen, zegt Just, die de wijn ook meteen in Jura plaatst. Tijdens zijn bezoek aan het domein zag Martijn zogenaamd “vieze vaten” waar de wijn in rijpt. De oorzaak? Een zwarte schimmel, Torula compniacensis, die ontstaat door alcoholverdamping uit de wijnvaten — het zogenaamde “engelendeel” (het deel van de wijn dat verdampt). De schimmel leeft van de alcoholdampen in de lucht, en vormt zo een dun, zwart laagje op de muren, plafonds en vaten van de kelder. De schimmel groeit alleen bij een constante temperatuur en vochtigheid — precies de omstandigheden die ideaal zijn voor wijnrijping. Het toont aan dat er alcohol verdampt, dus dat de wijn “leeft” en rijpt in de vaten. In Bordeaux ziet men de zwarte schimmel als een teken van een authentieke, actieve wijnkelder, zeg maar een keurmerk van een “echte” rijpingsruimte. Annemiek benoemt de aparte geur van deze wijn als geparfumeerde appelmoes.
Mijn aantekeningen: een geur met tropisch fruit, olijven?, gin en jeneverbes? De wijn smaakt wat schraal – doet denken aan natuurwijn. Heel interessant.

Uitdrinker

We sluiten de proeverij af met een ‘zoete’ chardonnay, een mooie vondst uit La Mancha: Dominio de Punctum, Dulce Venganza. Geweldig mooie balans en aangenaam drinken.

Verslag Peter van den Besselaar

Buiten de gebaande paden
By in

Buiten de gebaande paden

Van bekende klassiekers houden is gemakkelijk. Een elegante Bourgogne, een prachtig gerijpte Bordeaux, een vertrouwde Barolo … Gerard van Avendonk vindt dat andere wijnlanden ook een kans verdienen én geniet ervan om ons te pushen onze smaakgrenzen te verleggen. Zo gezegd, zo gedaan.
Wat begon als een zoektocht naar een Deense wijn op vakantie, mondde uiteindelijk uit in een serie van stijlen uit Engeland, Zwitserland, Denemarken, Zweden, Israël, Canada, Libanon, Cyprus en Marokko. Zowel met bekende als minder bekende druiven. En dat leverde geen standaard proefnotities op, maar wel iets met uilen, peterselie, een klappertjespistool en een bonbonfabriek.
Adventure time!

We beginnen de avond bruisend met twee mousserende wijnen.

1. Gusbourne Blanc de Blancs 2018 – Sussex, Engeland

Allereerst een Engelse bubbel, gemaakt volgens de traditionele methode. Duidelijk chardonnay, vindt Annemiek, vanwege de tonen van gist, appels, frisse citruszuren en een bittertje in de afdronk. Zelfs onze ‘ik-ben-geen-bubbeldrinker’- Cees is erover te spreken: strogeel, mooie gistige neus, fijne mousse, lekker zuurtje en een zacht zoetje.

2. Mauler Cordon Rosé Brut – Neuchâtel, Zwitserland

Dan volgt een blend van pinot noir en cabernet sauvignon uit een huis dat al sinds 1829 uitsluitend mousserende wijnen maakt. Deze is duidelijk een beetje funky. Zelf ruik ik iets van zeep en rood fruit zoals rode bessen, aardbeien en kersen. Het is in eerste instantie een flinke hap mousse, maar daarna is-ie toch fijntjes en met zachte bitters. Annemiek vult aan met steenfruit en peterselie, Fritjof vindt dat er een luchtje aan zit, Just noemt het boenwas en metaal, en Cees moet aan tomaten denken. Volgens mij is het avontuur is begonnen.

Er volgen twee witte flights met in totaal vijf wijnen.

3. Solaris Rös 2021 – Dyrehøj Vingaard, Denemarken

Dyrehøj is de grootste wijngaard van Denemarken, schitterend gelegen op het schiereiland Røsnæs met een uniek microklimaat op zo’n 2 uur rijden naar het westen vanaf Kopenhagen. Eric vindt deze solaris een frivole wijn, met fruitsnoepjes, honing, bloemen, fruityoghurt, behoorlijke zuren en aardbei. Ik ontdek snoepjes en lychee – maar vind ‘m niet heel fris, eerder vlak en licht olieachtig. Toos benoemt de mineraliteit, het zoetje en lage zuren. Geen grote diepgang in dit glas, maar wel een mooi visitekaartje van wat er in het hoge noorden op 55,7° NB (!) mogelijk is.

4. Askesäng White 2022 – Zweden

We blijven nog even in Scandinavië voor een opvallende verschijning: een blend van souvignier gris en solaris van het Zweedse Kullabergs Vingård uit Nyhamsaläge in het zuidwesten van het land. Askesäng vertaalt grofweg naar “het veld van de es”. Zou de wijngaard omringt zijn met esbomen? Aan hout ontbreekt het in elk geval niet in deze wijn. Ik ruik malo (boter en room), hij is rond, vol, met citrus, mango en vanille, hoog in de alcohol en met zachte bitters. Een kratje met Granny Smith appels, aldus Toos. Een stevige, mondvullende en aparte wijn. En veel hout, zegt Eric. Heel veel hout.

5. Gamla Riesling 2023 – Golan Hoogvlakte, Israël

De rieslingdruif wordt herkend door Just – hij benoemt de ananas en perzik tonen. Toch vindt hij deze wijn wat dun en vlak. RobvK vult nog aan met gras, hooi, frisse appel en een rubbertoontje.

6. Burrowing Owl Chardonnay 2021 – Okanagan Valley, Canada

Just schrikt van deze wijn. Een klappertjespistool dat je vlakbij een baksteen afschiet! Daarna volgde een vleugje van kruisbloemen, rabarber, bleekselderij en gras. Alsof hij bijna kon proeven op welke boerderij deze uil zich ingegraven heeft. Ik vind het knap. Volgens RobvK is er stevig aan keldermanagement gedaan: veel malolactische omzetting, karamel, vanille en tonen van ananas.

7. Chateau Musar White 2017 – Libanon

Het was alweer even geleden dat de witte Chateau Musar bij ons op tafel stond. Medium goudgeel in het glas, en meteen een complexe geur die me meeneemt naar een kruidige souk: peperkoek, kruidnagel, steranijs, nootmuskaat, kaneel – alsof je neus door een kruidenlade rolt. Hij is vol, met een prettig zuurtje en duidelijke tonen van eiken en oxidatie. Echt een wijn om over na te denken en waar je eindeloos aan kunt blijven ruiken. Word ik blij van. Deze witte wijn uit de Bekaa Vallei fermenteert en rijpt ruim een half jaar in Frans eiken vaten, waarna nog 6 jaar extra rijping volgt.
Kati ruikt vanille en wat laurier, maar mist het fruit en noemt de enorm hoge zuren, waardoor ze het geen aangename wijn vindt. Fruitig is de wijn zeker niet. Toos benoemt de ontwikkeling in de kleur, herkent koriander, rabarber en hout, maar vindt ’m wat rubberachtig en eendimensionaal. Eric noemt ‘m stoffig, beendroog, sinaasappelzest en zilt, terwijl Willem-Jan weer denkt aan oosterse kruiden en lijm, noten, honing, doorgebrande karamel, met ranzige appels, maar wél een mooie, lange afdronk. Een wijn die dus uitstekend bij het thema past. Afijn, tijd voor rood.

Hierna volgen drie rode wijnen.

8. Tsiakkas Yiannoudin 2020 – Cyprus

Een herkenbaar etiket met een uil; een van de vogels die op het eiland leeft. Bramen, drop, kers, zoethout en chocolade duiken op in de neus, afgewisseld met zwartebessenstroop, pruim en een vleugje rook. Sommigen proeven getoast hout, vanille, zelfs wat potlood en inkt – wat Willem Jan meteen aan Bordeaux doet denken. De tannines worden omschreven als korrelig, met een redelijk knisperend zuurprofiel dat mooi in balans is met de rijpe, zoetige fruittonen. 13 maanden houtrijping geeft ‘m die herkenbare smaak van cacao en een flinke bite.

9. Yarden 2T 2020 – Galilea, Israël

We vervolgen de reis naar een diep robijnrode en uitgesproken blend van touriga nacional en tinta cão. Willem Jan waant zich in een kersenboomgaard vol met honing, drop en chocolade. RobvK vindt de wijn een Zuid-Franse kruidigheid hebben. In de neus zwoele tonen, kersenbonbons, drop en kaneel, koriander en koffie. Hoog in de alcohol. Een mooi glas, een beetje een pleaser, aldus Kati. Just zegt: een bonbonfabriek in je neus, met wat hout en een hoestdrankaccentje. Ook rood en zwart fruit, aardig wat zuurtjes, een prettig glas.

10. Domaine de Baccari Rouge 2016 – Marokko

Nee, dat las je verkeerd. Géén Bacardi, maar een mix van cabernet sauvignon en syrah uit het noorden van Marokko waar wij erg over te spreken zijn. Een diep granaatrode kleur, sappig rood en zwart fruit, chocolade en drop. Helaas is-ie snel op… Harry doet nog even een boekje open over deze blend: stalletje in de neus, inkt, laurier, rode kersen, nog wat tannines en een redelijk lange afdronk. Willem Jan vult aan met bramen in de neus (ik beeld me even in hoe dat eruit zou zien), wat ceder, nougat (hazelnoot met wat vanille) en een beetje stalig. Kersen, rood fruit, laurier, een zoete aanzet en drogend in je mond.

Tot slot de uitdrinker

11. Burrowing Owl Coruja 2022 – Canada

Afsluiten doen we met deze versterkte wijn, gemaakt van shiraz via het solera-systeem. Een krachtige uitdrinker vol gestoofd fruit, rozijnen, cacao en koffie.

Bedankt Gerard, je krijgt van ons 100 Adventure punten.

Verslag en proefnotities Valerie Bollen

Aloïs Lageder doorgeproefd, traditie en innovatie hand in hand
By in

Aloïs Lageder doorgeproefd, traditie en innovatie hand in hand

Liselotte Brouwers brengt het huis Aloïs Lageder op tafel, een huis in Alto Adige waar  traditie en innovatie hand in hand gaan. Het familiebedrijf produceert sinds 1823 hoogwaardige wijnen met nu een sterke focus op duurzaamheid, biodiversiteit en biodynamische wijnbouw. Gelegen in het hart van de Dolomieten combineert Aloïs Lageder het unieke alpine-mediterrane klimaat van Alto Adige met een diep respect voor de natuur.

Biodynamische wijnbouw, demeter-gecertificeerd

Het wijnbedrijf Alois Lageder is een pionier op het gebied van biodynamie in Italië. Het huis werkt uitsluitend met druiven uit biologische en biodynamische teelt, zowel van eigen wijngaarden als aangekochte druiven van partner bedrijven. Demeter gecertificeerd sinds 2004. Dit betekent dat ze werken volgens de principes van Rudolf Steiner, waarbij ze het wijngaard-ecosysteem als een levend geheel benaderen. Ze gebruiken natuurlijke preparaten in plaats van kunstmest of pesticiden. Diversiteit wordt bewust gestimuleerd door o.a. begrazing met koeien, het aanplanten van kruiden en bloemen, en samenwerking met lokale boeren. En ja, er wordt gewerkt met de stand van de maan en seizoenen.

Aloïs Lageder gaat verder dan biologisch. Flink gebruik van zonnepanelen en geothermie, hergebruik van water en compost. De tractoren in de wijngaarden rijden deels elektrisch of op biodiesel. In de kelder zien we traditie met moderne technieken. Dus grote houten foeders maar ook betonnen eieren. Er vinden experimenten plaats met inheemse gisten, schilweking, minimale interventie en langzame vinificatie. Sommige wijnen worden ongeklaard en ongefilterd gebotteld, wat bijdraagt aan hun levendigheid.

Serie 1

We proeven twee wijnen blind, die na het onthullen alle twee pinot grigio blijken te zijn. De eerste met rijping op roestvrijstaal, de tweede met ook wat houtrijping.

2023 Pinot grigio, Alto Adige
Aantrekkelijke wijn met goede balans en goede zuren, ik ruik buxus, brandnetel, kruiden. Lekker sappig. Ik prefereer deze boven de houtgerijpte wijn. Just benoemt mineralen, citrus en perzik. Vergist in RVS tanks, daarna 4 maanden opgevoed op eigen fijn bezinksel. Breed inzetbare wijn bij voorgerechten, patés en terrines, vis en schelpdieren, gevogelte, wit vlees en paddenstoelen.

2023 Pinot grigio, Porer, Alto Adige
Rokerig, een stinkertje in de geur, levendige en lenige wijn met goede structuur. Méér bitters, zegt MaartenD, boerser. Just determineert gele appel, munt, eucalyptus en sinaasappel. Spontane fermentatie, deels in grote vaten en deels in roestvrijstalen tanks. Rijping op de droesem, deels in grote vaten en deels in roestvrijstalen tanks (ongeveer 9 maanden). Ook geschikt voor terrines, koud vlees, alle soorten vis en zeevruchten, wit vlees en gevogelte.

Serie 2

We proeven twee wijnen blind, die blijken pinot bianco en een kruising van pinot bianco en riesling te zijn.

2023 Pinot bianco, Alto Adige
Lichtgeel, introverte geur, gele appels en later citrus tonen. Sappige zuren, goede balans en levendigheid. Drinkt lekker, zegt Willem Jan, die ‘vim’ determineert: citroen en kalk, ook wat meloen.  Fermentatie in roestvrijstalen tanks, vier maanden rijping op de droesem. Lekker bij asperges.

2022 Manzoni bianco Fórra, Alto Adige
Hartendief van Liselotte. De manzoni bianco is een kruising tussen riesling en pinot bianco. Hij staat bekend om zijn losse trossen en dikke schil, maar ook om zijn hogere zuurgraad en lagere suikergehalte. Bestendig tegen extreme weersomstandigheden. Mijn aantekeningen: neigend naar oud goud qua kleur, een beetje rokerig, toffee, een vollere structuur dan de pinot bianco, mondvullend en lekker, voor mij een irritant azijn-ig bittertje. Willem Jan kan dat amandelbittertje juist enorm waarderen, ananas en rijpe mango. Annemiek benoemt een kruidigheid en wat caramel in de neus. Gisting in grote vaten (10 dagen) en rijping op droesem gedurende 9 maanden.

Serie 3

Eén glas krijgt alle aandacht, blind geschonken.

2021 Gewürztraminer Am Sand, Alto Adige
Erg mooie wijn, kruidig, herkenbaar gewürztraminer. Strakke bitters, lekker bij Aziatisch eten staat in mijn aantekeningen. Fritjof is gecharmeerd van het ronde mondgevoel, mooie wijn, zegt hij, met een klein stinkertje, abirkoos, ananas en grapefruit. MaartenR benoemt gember. Berry is kritisch: hoog in alcohol en tikje log.

Serie 4

We proeven drie wijnen blind met een duidelijke opbouw, het blijkt na onthullen drie keer chardonnay te zijn.

2023 Chardonnay, Alto Adige
Ik ben vol lof voor deze basis chardonnay: rokerige geur, lekker, een beetje verfijnd zelfs. Sapige en verfrissende wijn met goede balans. Berry benoemt ‘Dubro’ citrus, hij zegt dat de wijn een tikje een dimensionaal is maar ook fluwelig. MaartenD benoemt honingmeloen en perzik.

2023 Chardonnay Gaun, Alto Adige
Dit is veel meer wijn: stinkertje en vuursteen, meer body, goede structuur, sappige wijn, lang nahangend. Heel fijn, zegt Berry, sappig en mooie mineraliteit, fijn houtgebruik. Gerard zegt dat deze wijn de mooiste balans heeft van de drie. Mooi houtgebruik én citrus. Spontane gisting met gedurende 9 maanden rijping op droesem, deels in grote vaten en deels op rvs.

2021 Chardonnay Löwengang
Hartendief van Liselotte. Dé wijn van de proeverij, wat mij betreft. De neus alleen al: een heel breed spectrum van geurimpressies, volle aandronk met een goede balans. Oeps, de slikfactor! Een mooie volle wijn, waarvan Berry de floraal minerale geur benoemt. Romig. Puur eiken (‘daar hou ik soms wel van’). Heeft wel nog enkele kelderjaren nodig, want nog wat hoekig. MaartenR noemt de wijn rijper dan de vorige, appel en amandel in de geur, houttonen en lange afdronk. Gerard prijst de prettige bitters. De wijn is gemaakt van wijnstokken tot 78 jaar oud. Grindachtige bodem met een hoog kalksteengehalte. Spontane gisting in barriques en ca 11 maanden rijping op de droesem. Prijzige wijn.

Serie 5

We proeven drie rode wijnen blind, die van verschillende druiven blijken te komen. Twee lichte en een wat zwaardere wijn.

2023 Vernatsch-Schiava, Alto Adige
Ik hou ervan om de positieve zaken in mijn proefnotities te benadrukken. Nou hier komt die: Jancis Robinson schrijft in haar standaardwerk Winegrapes vijf pagina’s over verschillende varianten schiava (terwijl er bijvoorbeeld maar twee pagina’s zijn over silvaner). Willem Jan was het aardigst over deze wijn: mocca en koffie. En om de trouwe lezers van onze website te laten weten dat wij een gezelschap zijn waar je een eigen mening mag geven: MaartenR nam het word mestboer in de mond, RobG benoemde riool, Eric noemde waterstof peroxide. Mijn aantekeningen in twee woorden: beetje vies.

2022 Pinot Noir Mimuèt, Alto Adige
Héél tof, vat MaartenR zijn ordeel over deze wijn samen. Fruitig. Eric is wat kritischer: niet lekker, stalig. Mijn aantekeningen: lichte kleur, oranjerood, expressieve geur met aardbei, lichte smaak en de geur vind ik mooier dan de smaak.

2020 Cabernet Riserva, Alto Adige
Gemaakt van cabernet sauvignon en cabernet franc. Een fijne rode afsluiter van deze proeverij. Helemaal níet mijn wijn, zegt MaartenR, helemaal boers. Eric benoemt stoffigheid. Mijn aantekeningen zijn louter positief: donkere kleur, kersen, nougat, sappige wijn met veel rondeur en structuur. Mooi.

Alto Adige is een regio met veel microklimaten. Aloïs Lageder werkt met eigen wijngaarden én meer dan 80 partnerboeren, die actieve begeleiding krijgen in biodynamische teelt. De hooggelegen percelen (tot 1000 m) zijn een waarborg voor frisse zuren, terwijl de kalkrijke, leisteen- of vulkanische bodems veel nuance geven aan de wijnen. Fijn om dit huis eens goed door te proeven.

 

Proefnotities en verslag Peter van den Besselaar

Herken de Duitser IV, een interessant blijvend thema
By in

Herken de Duitser IV, een interessant blijvend thema

Herken de Duitser is een thema in de reprise. Berry Marinussen maakte met dit thema interessante proeverijen in 2010, 2015 en 2018. Ook nu getuigt de opzet van zijn kennis en de keuze van wijnen van goede smaak. De meeste proevers bij de neus nemen, dat lukt niet meer. In alle series werd de Duitse wijn door de meeste proevers goed gekozen.
Alle wijnen zijn blind geproefd.

Indrinker

Raumland 2015 sekt cuvee Marie Louise
Gemaakt van pinot noir, 36 maanden rijping, 7 gram dosage. Dit is een lekker glas. RobG benoemt limoen, gist en rijpe appel, Kees goudreinet en abrikoos. De mousserende wijn heeft een goede structuur, goede zuren en mooie bitters in de afdronk. Gek is het dus niet dat ik dit voor champagne aanzie. Dit Rheinhessen wijn huis is de eerste ‘alleen sekt’ producent die lid is geworden van de VDP, een teken van hun kwaliteit.

Serie 1

De wijnen in de eerste serie worden door het merendeel van de proevers als riesling gedetermineerd. Zeven proevers duiden de Duitse wijn, vier proevers niet. Beide wijnen zijn jong. Ze mogen allebei nog zeker tien jaar liggen, aldus Berry.

 

2019 Ratzenberger Bacharacher Wolfshöhle Grosses Gewachs Mittelrhein
Duidelijk iets geler van kleur dan de volgende wijn. Super expressief: boter en tropisch fruit. Veel rijp fruit zoals perzik en ananas, zegt MaartenD. Riesling mineraliteit, zegt MaartenR. Floraal, aldus Liselotte. Prima smaak met duidelijke zuren.

2022 Château Pauque Riesling sous la roche, Luxemburg
Een moezelwijn, maar dan uit Luxemburg. De gepassioneerde Abi Durh maakt hier wijnen met een laag rendement. Dit is het beste dat Luxemburg te bieden heeft. De wijn is veel gereserveerder dan de Duitse wijn met een heel verfijnde geur. De wijn heeft ook iets exotisch en een smaak die veel mensen zal aanspreken. Een charmeur, daar moet je van houden, zegt RobG.

Serie 2

 

De wijnen in de tweede serie is van de chardonnay druif, proeven we. Ook hierbij geeft Berry aan: allebei nog jong, hetzelfde jaar. Zeven van de elf proevers determineerden de Duitse wijn.

2022 Beaune Blanc ‘Les Prevolets’, domaine Barolet-Pernot Père & Fils
De kleuren van de wijnen zijn nagenoeg gelijk. Dit wijnbedrijf beslaat 14 hectare met wij gaarden in Saint-Romain, Auxey-Duresses, Beaune, Puligny Montrachet en Batard Montrachet. Een ‘textbook’ witte Bourgogne. Een enkele proever noemt de wijn té hout gedomineerd. Mijn aantekeningen: geur met mineraliteit, vanille en verfijning. Diepgang in de wijn, die ook fijn nahangt. Een heel complete wijn.

2022 Irhinger Winklerberg, Weingut Dr. Heger
Chardonnay uit Kaiserstuhl, Baden. Just zegt de combinatie van zuren en fruit in deze wijn mooier te vinden. Toos benoemt de steviger zuren. Gerard prefereert de eerste wijn, door de ctirus met stevige bitters en komkommerzuren in deze wijn. Mijn aantekeningen: iets meer zuren en korter dan de eerste wijn. Heeft een mooie ronde geur als de wijn iets langer in het glas is. Proeft een beetje als natuurwijn. Potentie voor de toekomst, kunnen we deze over een jaar of drie nog eens proeven?

Serie 3

 

Bij de rode wijnen herkennen we de Duitse wijnen nog iets beter. Ik vind dat knap. Wat ik al eerder schreef naar aanleiding van dit thema: kies je voor Duitsland omdat de wijn ‘het beste’ is, of juist omdat de ander beter is? In deze serie kies ik voor de tweede wijn als Duits, de mooiste, maar dat is maar één iemand met mij eens. We proeven pinot noir.

2019 Winzergenossenschaft Mayschoss Altenahr Cuvee Trauben XXII

Willem Jan herkent de spätburgunder uit de Ahr: een medicijnkastje, laurier en overdosis eucalyptus. Kees noemt de wijn wat ‘stalig’. De wijn heeft een hele lichte kleur. Ik ruik caramel en zoethout, een licht zoetje in de aandronk, wat bitters en een nog straf trekje tannines. Duidelijk nog te jong. Na het onthullen van de identiteit ben ik overtuigd dat we te jong drinken. We proefden en dronken eerdere jaargangen zoals 2016 en 2018, die vrijwel iedereen blind geschonken voor Bourgogne aanzag.

2020 Sanct-Valentin Pinot Noir Riserva St. Michael-Eppan Alto Adige
Dit is een van de uitblinkers in de proeverij. Er staat al sinds 1850 pinot noir in de Alto Adige, die ze hier Blauburgunder noemen. Een beperkt rendement en druiven uit de oudste wijngaarden zijn redenen  dat hier mooie wijn mogelijk is. Ik ben als een blok gevallen voor deze wijn. Lichte kleur met roodbruine rand. Kreupelhout in de neus. Levendige smaak met verleidelijke bosaardbeitjes in de smaak. Geweldige balans, enorm mooi. Duidelijk met slikfactor. Toos noemt deze wijn eleganter en Willem Jan eleganter. Prachtwijn. Enige opmerking is dat deze wijn twee tot drie keer zo kostbaar is als de wijn uit de Ahr.

Serie 4

 

Na onthullen blijken we een Bordeaux blend te proeven. Dit is de serie waarin alle proevers min één de Duitse wijn goed determineren. In deze serie deed Berry precies het omgekeerde van de vorige serie, nu was de Duitse wijn ruim twee keer zo duur.

2019 Knipser Cuvee X Pfalz
Domein Knipser ligt in Laumersheim en bezit 40 hectare wijngaarden. Deze wijn is gemaakt van de typische Bordeaux druiven: Cabernet Sauvigon, Cabernet Franc en Merlot. Rijping in nieuwe houten vaten gedurende 18 à 20 maanden. Diep donkere kleur met tuilé rand. Cederhout in de geur, vaag wat kers, tannines en een volronde smaak. Ik vind het kindermoord, maar je proeft dat deze wijn zich zal ontwikkelen tot een fluwelig geheel. RobG determineert currykruiden en zwart fruit. Just leer, zwarte bes, rode besjes, chocolade en praliné. Duidelijk een wijn feestwijn.

2018 Sarget de Gruaud Larose, Saint Julien
De Sarget de Gruaud Larose is samengesteld uit 49% Merlot, 39% Cabernet Sauvignon, 11% Petit Verdot en 1% Cabernet Franc. Het is de tweede wijn van chateau Gruadu Larose, tweede Grand Cru Classé 1855. Ook een diepdonkere kleur met een kardinaalrood randje. Ik ruik en proef hier een karrevracht kersen. Rijke smaak, trekkend nog en met een hoog charme-gehalte. Just determineert pruim en bramenjam, rokerigheid en tabak, tikje log.

Uitdrinker

2001 Piesporter Goldtröpchen, Auslese ***, Weingut Breit
Dit is een imposante wijngaard met prachtige ligging met veel zon. Niemand kan bevroeden dat we een 24 jaar oude wijn proeven, nog zó levendig en vitaal. Geur met honing, fijne zuren, abrikoos en een lange afdronk. En die geweldige Mosel balans tussen zoet en zuur. Pracht afsluiter bij het applaus.

 

Verslag en proefnotitie Peter van den Besselaar

De magie van oude wijnstokken: bron van bijzonder mooie wijnen
By in

De magie van oude wijnstokken: bron van bijzonder mooie wijnen

Is een wijn gemaakt van oude stokken, dan schept dat bij mij (en veel andere wijndrinkers) hoge verwachtingen. Rob van Ginneken geeft een proeverij met wijnen van oude wijnstokken. Het idee leeft dat bij oude wijnstokken een lagere opbrengst een betere wijn geeft. Vanaf 35 jaar worden wijnstokken gezien als ‘oud’. Waarom tenminste 35 jaar? Omdat rond die leeftijd in de praktijk stokken meestal al vervangen zijn. Na een jaar of 20 neemt de productiviteit van stokken af, en na een jaar of 50 is de opbrengst over het algemeen niet meer voldoende voor een rendabele bedrijfsvoering. Na de proeverij concludeert Rob dat een directe relatie leggen tussen oude stokken en hogere kwaliteit te simpel is.

Het is zo rond 2009 als Jancis Robinson over oude wijnstokken gaat schrijven. Samen met Tamlin Currin maakte ze een spreadsheet van oude stokken. De spreadsheet werd enorm uitgebreid door een schrijfwedstrijd in 2021 bij de opening van de Old Vine Conference. Deze non-profitorganisatie werd mede opgericht door Sarah Abbott MW, die besloot dat er genoeg gepraat was over oude wijnstokken en dat het, zoals Abbott het uitdrukte, tijd was ‘om een wereldwijde beweging op gang te brengen’ om oude wijngaarden te redden door hun waarde te benadrukken en ze daardoor economisch levensvatbaar te maken. Nu is er een Old Vine Registry , waar wijngaarden met oude stokken staan geregistreerd. Ik zag zelfs een wijngaard erin staan (Armenië) die in 1820 is aangeplant. Dat register is een mooie informatiebron over de zin van oude wijnstokken.

Waarom doen oude stokken ertoe? En hoe beschermen we ze?

Er zijn twee antwoorden op de eerste vraag. In de eerste plaats is het redden van oude wijnstokken duurzaam. Deze wijnstokken hebben zich decennialang en zelfs eeuwenlang aangepast aan stress. Ze hebben geleerd om te leven met droogte, hittegolven; voor platen en ziektes hebben ze immuniteit ontwikkeld. Oude wijnstokken zijn aangepast aan de grond waarop ze staan en zijn daarom veerkrachtiger. In tegenstelling tot jonge wijnstokken hoeven ze niet geïrrigeerd te worden en hebben ze minder of helemaal geen chemische middelen nodig om te overleven. Oude wijngaarden zitten ook vaak vol met klonale diversiteit en zeldzame variëteiten. De genen van oude wijnstokken kunnen bestudeerd worden en materiaal van oude wijnstokken kan vermeerderd worden voor meer veerkrachtige jonge wijnstokken. Bovendien zijn deze grote, knoestige wijnstokken belangrijke reservoirs van biomassa en koolstof; hun oude, diepe en brede wortelnetwerken houden bodems in stand, voeden en beschermen. Oude wijnstokken zijn ook verbonden met het behouden, bewaren, vieren, erkennen, respecteren en waarderen van traditie, oude wijsheid, overgeleverde kennis, ervaring en de mensen die daar integraal deel van uitmaken.

Het tweede antwoord is romantischer. Ze zijn de bron van bijzonder mooie wijnen. Deze wijngaarden brengen de wijnen voort waarmee we geboortes, verlovingen, huwelijken, jubilea en verjaardagen vieren. Of we herinneren ze omdat ze ons tijdens het proeven en drinken even optilden, we heel even een bovenaardse ervaring hadden. De wijnen en wijngaarden veroveren ons hart.

Hoe beschermen we ze? Oude wijnstokken kosten meer. Het simpele antwoord is ‘te gelde maken’, ze vertegenwoordigen meer waarde. We moeten oude wijnstokken meer waarderen dan we doen. Regeringen financieren nu rooiregelingen die oudere wijnstokken vervangen door jonge wijnstokken, die jarenlang geïrrigeerd moeten worden (irrigatiesystemen die in de toekomst misschien niet meer levensvatbaar zijn). Regeringen, bedrijven, organisaties en academische instellingen moeten beschermingsprogramma’s, belastingvoordelen, ondersteunend onderwijs en training voor wijnboeren, proeven en onderzoek financieren. We kunnen wijnen van oude stokken alleen blijven proeven en drinken als importeurs, distributeurs, retailers en consumenten bereid zijn meer te betalen voor de wijnen van oude stokken.

Proeven!

We hebben alle wijnen geblindeerd geproefd, van commentaar voorzien en pas daarna uitgepakt.

Champagne Janisson-Baradon, Toulette Extra Brut 2010
Stokken van gemiddeld 60 jaar oud. Een mooie en herkenbare champagne. Droog, gist, appel en brood, zegt Harrie. Álle karakteristieken van Champagne. Levendige en mooie zuren, staat in mijn aantekeningen, een heel zuivere Blanc de Blancs van chardonnay.

 

2023 Vignobles de la Foliette, Vieilles Vignes La Fontaine Muscadet de Sèvre et Maine sur Lie
Stokken van 40 tot 50 jaar oud. Melon de Bourgogne. Een enorme charmeur, alleen al het expressieve bouquet, met peer, banaan, snoepjes. Mango en ananas, zegt Annemiek. Volronde smaak. Ik hoor bij de proeverij ‘kan overal vandaan komen’ en als je een punt van kritiek wilt hebben, is het deze. Niet super typisch voor Muscadet. Mooie wijn.

2021 Mâcon-Vinzelles, Les Morandes, C. & L. Tripoz
Stokken van 40 jaar oud. Deze wijn van chardonnay krijgt de handen niet op elkaar. Geen zwavel toegevoegd. Gistig, zegt Annemiek. Ik geef toe, de wijn heeft een stinkertje, veel mineralen en is geen allemansvriend. Maar daarom wel héél intéressant, want enorm veel karakter en een lange afdronk.

 

2019 Meyer-Näkel, Edition Old Vines Ahr, Duitsland
Stokken van 30 tot 35 jaar oud. Deze spätburgunder ruikt naar vuursteen en kersen, zegt Kees. Subtiele wijn met pruimen, aldus Valerie. Wijn met karakter, staat in mijn aantekeningen: mineraliteit, zachte aandronk, fijne en pittige smaak.

2015 Papaioannou, Ktima Old Vines, Nemea, Griekenland
Stokken van 45 jaar oud. Deze agiorgitiko uit Griekenland is een van de mooiste wijnen van Griekenland, naar mijn overtuiging. Pruim, braam, vol en krachtig, zegt Kees. Valerie benoemt ook pruimen en roemt de subtiliteit van de wijn. De geur ontwikkelt zich in het glas, eerst after eight mint en chocolade, later ook bessen. Veel power heeft deze dinerwijn en veel karakter.

 

2021 Moulin-à-Vent, Cuvee Héritage, Paul Janin
Stokken van gemiddeld 50 jaar oud, met stokken tot 100 jaar in de wingerd. Bloedmooie Beaujolais met een schitterende geur die zich langzaam opent als een pauwenstaart. Echt waanzinnig mooi. Maarten benoemt munt, Just zwarte bes, drop en chocolade. Je kan niet alles hebben, de smaak is wat rank na die prachtgeur. Veel bitters, een goede dinerwijn.

2021 Alvaro Palacios, Les Terrasses Priorat, Spanje
Stokken in de wingerd van 60 tot 90 jaar oud. Naast de expressieve Beaujolais is deze Priorat elegant introvert. Ik ruik bessen en chocolade, Just ruikt zwarte kers, tijm céder, koffie. Goed gebalanceerde wijn met geïntegreerde tannines.

 

2019  Vigno Valle del Maule, De Martino, Chili
Stokken van 60 jaar oud.  Gemaakt van 85% carignan, aangevuld met malbec en cinsault. Deze wijn heeft bijna alles : mooie geur met morelkers, heel rijke geur. Pepertje. Sappige en ronde smaak, klassewijn.

2019 Ridge, Geyserville, Alexander Valley, Californië
Stokken die variëren van 15 tot maar liefst 125 jaar en ouder, gemiddeld is 60% ouder dan 50 jaar. Caramel in de geur, zachte wijn, zegt Eric. Ik ben liefhebber van álle wijnen van Ridge. Deze wijn van 71% zinfandel, 19% carignan, 7% petite sirah en 3% alicante bouschet combineert strengheid én vrolijkheid. Heel bijzondere klassewijn.

 

2023 Schonfels No 111 Kabinett, Peter Lauer, Saar
Gemaakt van 111 jaar oude stokken. Piepjonge klassewijn met die adembenemende spanning tussen het zoet en de zuren.

Verslag en proefnotities Peter van den Besselaar

Druivenduo’s: ‘Als je deze wijn graag drinkt, dan lust je deze vast ook.’
By in

Druivenduo’s: ‘Als je deze wijn graag drinkt, dan lust je deze vast ook.’

Onlangs bladerde Kati Bujdosó door de Wine Folly en ontdekte dat er per druivenras onderaan op de pagina suggesties werden gegeven voor vergelijkbare druiven. Maar kloppen die eigenlijk wel? Zo ontstond het thema “Druivenduo’s”. Welke overeenkomsten kunnen we vinden tussen deze druivenrassen en zijn we het eens met de aanbevelingen? We gaan proeven om erachter te komen.
Om ons op weg te helpen krijgen we een lijst van 20 druivenrassen. Jawel dames en heren, een echte druivenbingo.

Indrinker: Macabeo & Xarel-lo


We trappen af met de Sabaté i Coca – Josep Coca – Corpinnat Brut Nature 2019 uit Penedès, Catalonië. Deze wijn stond de afgelopen tijd wel vaker hier op tafel. Annemiek vindt het een mooie en frisse start van de avond. Appels, zuren, toch zacht en mooi geel fruit. Kees benoemt perzik en abrikozen.
 

Serie 1: Albariño & Garganega

 
De eerste wijn uit de serie is de Cantos No Luar 2023 uit Rías Baixas, Galicië. “Liedjes in de maneschijn,” aldus Just. Eric kiest terecht voor albariño: fruitsnoepzuurtjes, vanille, wat steen en vrolijk in de neus. Heel veel zon en daardoor ook zuidelijker in Europa.

Vervolgens blijkt de tweede een verrassende Italiaan, namelijk van een druivenras dat zich wel vaker niet zo gemakkelijk laat raden: de garganega. De Capitel Croce 2022 van Anselmi heeft 8 maanden hout gehad, gevolgd door 9 maanden flesrijping. Stinkerdje, zwavel, vleesbouillon en witte perzik worden genoemd. Maarten ontdekt tropische tonen van meloen, mango, maar ook vuursteen. “Ik vind ‘m karakter hebben,” glundert Peter.


Serie 2: Furmint & Assyrtiko

 
De tweede serie brengt ons duizenden kilometers naar het oosten. We proeven de Oremus Vega Sicilia Tempos Mandolás 2021 uit Tokaj, Hongarije. Het is een furmint die door een rijping van 8 tot 12 maanden in hout al duidelijke geuren van vanille en karamel ontwikkeld heeft. Verder komen de frisse zuren en het citrusfruit naar de voorgrond.

Toos vindt de tweede wijn prachtig. Deze is een stuk voller en heeft meer bitters dan de eerste. Ze benoemt de bloemige neus en goede balans. Een mooie, volle en rijke wijn. Mondvullend en met veel mineraliteit. Deze Estate Argyros Assyrtiko 2022 uit Santorini, Griekenland, heeft daarmee een heel ander karakter dan zijn voorganger.

Serie 3: Chardonnay & Marsanne

 
Na het afstrepen van mcabeo, xarel-lo, albariño, garganega, furmint & assyrtiko moet serie 3 toch een makkie worden? We vervolgen de avond met een Frans duo, dat uiteindelijk Kati’s favoriete duo van de avond wordt. Gerard proeft in de eerste wijn tropisch fruit en citroen. Fraaie zuren, milde bitters.. en denkt aan chardonnay. Deze ‘Le Vieux Puits’ 2022 van Thierry Drouin komt uit Mâcon-Bussières in Bourgogne. Zelf ruik ik tonen van appelsap en citroenrasp. Peter noemt de wijn zacht en lief. “Een wijn die je verleidt.”

De tweede vindt Peter juist het tegenovergestelde: strak, streng, ontoegeeflijk, what you see is what you get. Deze Cave de Tain, Nobles Rives, Crozes-Hermitage 2022 van marsanne heeft een groenige zweem en toont geuren van eik, karamel en citroen. Het florale aroma van lavendel komt me tegemoet en ik droom even weg naar de uitgestrekte lavendelvelden in Zuid-Frankrijk…

Serie 4: Negroamaro & Montepulciano

 
Mijn gelukzalige lavendeldroom wordt woest verstoord door serie 4. Patserwijnen! Vindt Rob.
Beiden diep robijnrood van kleur. Een zoetje, rijpe aardbeien, bijna limonade. Specerijen en baking spice. De wijn wordt getypeerd door een hele frisse aanzet, met veel tannines, zwoel fruitconcentraat van zwarte bessen, kersen en bramen, gevolgd door een lange afdronk.
80% van de druiven krijgt 18 dagen schilinweking en de overige 20% 25 dagen. De 12 maanden houtrijping in vaten zorgt voor prominente toetsen van ceder. Een bijzonder fijne wijn, deze ‘F’ van San Marzano Negroamaro 2021 uit het zonovergoten Apulië.

Wijn 4.2 toont weer die mix van rood en zwart fruit, gecombineerd met de frisse zuren en intense tannines. Dit is pas echt een serie met duidelijke overeenkomsten. In ons glas zit de Collefrisio – Semis – Montepulciano d’Abruzzo 2016 uit Abruzzen, Italië. Just is zeer tevreden met dit duo. De negroamaro wordt voor hem gekenmerkt door krenten en pruimen, evenals de warme gloed van de alcohol. De montepulciano vindt hij nog mooier; duidelijk hout in de neus, een touch van fluweel, de zwartheid van het fruit. Zwijmelt over pure 70% chocola, zwarte bessen en Afrikaanse espresso. Dit glas is echt een feestje.

Serie 5: Petite Syrah & Touriga Nacional

 
De laatste serie brengt ons naar Californië en Portugal. De eerste wijn, Ridge Lytton Estate Petite Sirah 2017 uit Sonoma, Californië, heeft alles wat je zou verwachten van een petite sirah: krachtig, volle body, intens zwart fruit van kersen, bessen en bramen. Lekker veel cederhout. Mag gerust nog járen liggen.

De tweede, Quinta da Romaneira Três Parcelas 2020 uit Douro, heeft een diep robijnrode kleur met een paarse gloed. Flink wat zuren, veel tannines, jammig, ik ruik viooltjes, Just ruikt pruimen, bramen en blauwe bessen. Deze is meer open, opent zich als een pauwenstaart. Dat is een charmeur, aldus Peter. De petite sirah vindt hij echter de mooiste wijn van vandaag.

Conclusie

 Heel toepasselijk sluiten we de avond af in Kati-style met de Hongaarse Patricius Katinka Késői Szüretelésű Noble Late Harvest 2021 uit Tokaj. Ze is zelf het meest te spreken over het duo chardonnay en marsanne. Over de suggesties zijn we het wel eens; het is niet vanzelfsprekend dat de wijnstijlen op elkaar zullen lijken. Sommige karaktereigenschappen van druivenrassen kunnen dan wel in de basis wat van elkaar weghebben, maar terroir, klimaat, vinificatie en rijping spelen natuurlijk een gigantische rol in de uiteindelijke stijl en smaakbeleving. BINGO! 🍷

Verslag en proefnotities door Valerie Bollen

 

Wijnen van Masters of Wine II
By in

Wijnen van Masters of Wine II

We genieten nog even mee van de fascinatie van Valerie Bollen voor Masters of Wine. Haar deepdive in het instituut is de inspiratie voor een tweede proeverij “Wijnen van Masters of Wine”, een heel fijn begin van het nieuwe jaar. In deze proeverij staan drie Masters of Wine centraal.

Olivier Humbrecht is geboren met een gouden lepel in de mond. De familie Humbrecht is sinds 1620 actief in de wijnbouw. Zijn vader Leonard Humbrecht huwde in 1959 Geneviève Zind en zo ontstond Zind Humbrecht. Vader Leonard is een Elzas legende die een groot pleitbezorger was voor lage rendementen. Een generatie terug was in Grand Cru wijngaarden 70 hectoliter per hectare toegestaan, nu is dat 55 hectoliter. Vader Leonard pleitte voor 35 hectoliter. Olivier is een gepassioneerd ambassadeur voor het biodynamische wijnmaken. In 1989 was Olivier de állereerste Fransman die de Masters of Wine titel haalde. Hij is dus óók gezegend met een enorm goed smaakvermogen. De wijnen van Zind Humbrecht excelleren en vormen een klasse op zich. Ieder glas dat je van Zind Humbrecht proeft is genieten.

 

Riesling 2023, Zind-Humbrecht, Turckheim, Alsace
Mooie wijn met zuivere geur, buxus impressie, hint van mango, frisse aandronk, mooie zuurgraad.  Eric benoemt dat de wijn ruikt naar druif, en dat is niet vaak zo, voegt hij eraan toe. Bloemig, kruidig, honing, tijm, prikkelt wat. Just determineert vuursteen, kalk, komt terug in de mond, citrus, vanille en peer.

Gewürztraminer 2020 Zind-Humbrecht
Leila proeft tonen van lychees, honing, zacht in de mond, peer en een bittertje. Toos benoemt de stuivende neus met tropisch fruit, maar noemt het geen typische gewürztraminer. Mijn aantekeningen: enorme expressie, muscat-achtig, erg brede geur, parfum, volle smaak, goede ruggengraat, gebalanceerde wijn. Fijn zoetje in de afdronk. Fijne uitgesproken wijn.

 

Muscat 2021 Grand Cru Goldert, Zind-Humbrecht
De Goldert Grand Cru wijngaard, gelegen in het dorp Gueberschwihr, heeft een oppervlakte van  45,35 hectare. Deze Grand Cru staat bekend om zijn klei-kalksteenbodems, heel geschikt voor de gewürztraminer en muscat. Annemiek ruikt veel kruidigheid en frisse citrustonen. Leila benoemt een rozengeur (=muscat), venkel, rijpe banaan, venkel, beetje mineralig in de smaak en licht kruidig. Mijn aantekeningen: heel andere wijn dan de gewürztraminer, meer ingetogen, lichte hint van citrus, elegante kruidentoets, als je beter proeft en de wijn iets langer in het glas hebt worden de kruiden prominenter. Ik ben al gelukkig met wat ik proef en denk er een zuurkool met patrijs bij.

Pinot Gris 2015 Vendanges Tardives Clos Jebsal, Zind-Humbrecht
Clos Jebsal is 1,4 hectare groot en ligt met steile terrassen naast Grand Cru Brand. Beschermd tegen noordelijke wind en helemaal gericht op het zuiden. Het hete micro klimaat zorgt met de rijke bodem voor wijnen met zowel een hoge zoetheid als zuurgraad. De wijngaard werd in 1983 geplant, de stokken zijn nu ruim veertig jaar oud. Pinot gris doet het hier het beste. Een zachte wijn met een mooie balans en niet plakkerig zoet. Ik ruik een hele lichte impressie van oxydatie.

Michael Brajkovich is in Nieuw Zeeland de eerste die de titel Master of Wine behaalde. Hij ontving deze kwalificatie – net als Olivier Humbrecht – in 1989, wat hem een pionier maakt in de Nieuw-Zeelandse wijnindustrie. Na zijn studie oenologie aan het Roseworthy College in South Australia, keerde Michael in 1981 terug naar de wijngaard en het familiedomein in Kumeu om de verantwoordelijkheid voor de wijnproductie op zich te nemen. Sindsdien heeft hij veel gereisd door de wijngebieden van de wereld. Kumeu River Wines, net buiten Auckland, staat bekend om zijn hoogwaardige, Bourgogne-achtige Chardonnay-wijnen. Michael Brajkovich wordt vaak geprezen voor zijn technische expertise, zijn toewijding aan kwaliteit en zijn vermogen om traditionele wijnmaaktechnieken aan te passen aan de unieke omstandigheden in Nieuw-Zeeland. Michael staat bekend om zijn nadruk op precisie in wijnmaken, met een focus op terroir en minimale interventie.

Fijn dat Valerie ons in de gelegenheid stelt om vier wijnen van Kumeu naast elkaar te proeven.

 

Kumue River 2022 estate chardonnay
Hartendiefje van Valerie. De druiven van de basis estatewijn komt van zes wijngaarden. Het is een adembenemend goede wijn voor een aantrekkelijke prijs: rokerig, true to type chardonnay, citrus in aandronk, uitstekende balans, lekker en levendig! Toos benoemt ananas, peer, zachte zuren, fijne bitters, en roemt de mooie balans. Gerard zegt dat de wijn nog wat groenig is, een krachtige aanzet met zuren en eiken.

Kumeu River 2022 Hunting Hill
De wijn is vergist in eiken, ook hier weer een duidelijke true to type chardonnay, rokerig en heel intens, geweldig mooie balans, goede zuren, heel mooie wijn, fantastisch spel tussen zuren en mineralen. Harrie proeft peer, grapefruit, boterige smaak, room in afdronk. RobG benoemt de houtbitters (moet je van houden) en de strengheid. Annemiek ruikt stallucht, gras en mineralen, proeft citrus en ananas.

 

Kumeu River 2022 Rays Road
Ook  bij deze wijn is de chardonnay  fermentatie én rijping op Frans eikenhout. Ik vind dit een geweldige wijn: true to type chardonnay, maar met verfijning, vanille, levendige smaak, heel sprekende zuren, hap sap met duidelijke slikfactor. Prachtig. Eric merkt op dat de wijn héél lang nahangt en dus veel karakter heeft. Annemiek benoemt banaan en caramel, romige vanille. RobG waardeert het fruit in deze wijn.

Kumeu River 2021 Mate’s Vineyard
Dit is een van de grote wijnen in de wijnwereld. Laat dat maar gezegd zijn. Rokerig, true to type  chardonnay, vettig, duidelijk meer hout, vanille, sappig, Meursault kwaliteiten, boterig. Langer in het glas heeft de wijn geweldige minerale toetsen. Toos waardeert het typisch stinkertje, de elegantie en de mooie balans. Gerard zegt een rijke complexe wijn met eiken, citrus, vetje, mooie bitters. Eric benoemt salie kruiden, boter, veel diepgang, verbrande smaak van haardvuur, volle wijn en toch charmant.

Job de Swart | Sinds 2018 is Job de Swart de derde Nederlander met de Master of Wine titel. Job studeerde aan de Nederlandse Wijnacademie en liep stage aan de faculteit Wijnbouw en Oenologie van UC Davis. Ook werkte hij als keldermeester op Château Giscours en De Toren. In 2010 behaalde hij zijn WSET-diploma en in 2011 werd hij Weinakademiker. Momenteel werkt Job als wijninkoper en marketeer voor Les Généreux – een vereniging van 42 onafhankelijke wijnwinkels in Nederland en Vlaanderen. Voor zijn onderzoekspaper was hij medeoprichter van Grape Compass, een online beslissingsondersteunend systeem dat schimmelziektedruk in wijngaarden voorspelt. Hij geeft les, begeleidt wijnproeverijen en schrijft voor professionals en liefhebbers.

Job de Swart maakte de cuvee À gauche van Yardstick samen met wijnmaker Adam Mason in Zuid Afrika.

Yardstick 2022 Cuvee À Gauche
De naam is een knipoog naar Bordeaux, de linkeroever. De blend van druiven is helemaal Bordeaux :  cabernet sauvignon, merlot, cabernet franc en petit verdot. Met een mespuntje syrah, verklapte Valerie. Hans is positief : soepele, gemakkelijke wijn, met kers en chocolade in de geur, komt terug in de smaak, drinkt lekker weg, aan de zoetige kant. Just proeft gedroogde pruimen. Toos noemt À gauche een wijn met potentie: kersen, laurier, chocolade en lichte tannines. De wijn zal nóg mooier worden. De 14,5 % alcohol zijn goed geïntegreerd. Mijn aantekeningen zijn louter positief: kardinaalrood met paarse rand, zuivere en open geur met zoete kersen, laurier, cassistoets, heel sappig, prikkelend op de tong, rondeur.

 

Verslag en proefnotities Peter van den Besselaar

Nieuw-Zeeland
By in

Nieuw-Zeeland

Nieuw-Zeeland, we proeven er af en toe iets van tijdens onze proeverijen. Maar een proeverij met alleen maar wijnen uit het land van de All Blacks? Het is een enorm uitgestrekt land, met een relatief koel en vochtig klimaat. Van noord naar zuid overbruggen de eilanden een afstand 1500 kilometer waarmee het als wijn producerend land diverse klimaten kent met ieder hun eigen karakteristieke wijngebieden. Van de twee grootste eilanden wordt het Noordereiland, met als belangrijkste gebied Hawke’s Bay, gekenmerkt door iets hogere temperaturen en een wat warmer maritiem klimaat. Het Zuidereiland, met het allerbekendste gebied Marlborough, maar ook Central Otega en Waipara, is iets koeler en heeft over het algemeen grotere verschillen tussen dag-
en nachttemperaturen. Nieuw-Zeeland is natuurlijk vooral bekend van de knisperende sauvignon blancs uit Marlborough, maar dat is niet het enige wat we vandaag gaan proeven.

Indrinker
Saint Clair Family Estate, Sauvignon Blanc Bubbles ‘Vicar’s Choice’ 2022 – Marlborough
De kleur is lichtgeel met een heel fijne mousse, die kort aanhoudt.
In de neus heeft deze bubbel voor Annemiek heel aromatische tonen, met perzik en ook bloemigheid. Voor Liselotte gaat het zelfs naar tropisch fruit, ananas. Ik vond het een lekker sappig glas (peer en meloen), met aangename zuren en een minimaal bittertje. Een deel van de groep vanavond vond dat ook, maar Annemiek (en wel meermensen) vonden de bitters wel aanwezig, vooral in de afdronk. Over het zoetje was iedereen het wel eens, al was Willem Jan het meest uitgesproken: “Zoetje? Zeg maar gewoon zoet!”.

1.1 Framingham, Sauvignon Blanc 2021 – Marlborough
Ook hier weer een lichtgele kleur in het glas met in de neus wat hout en malolactische aroma’s. Niet extreem aromatisch, maar wel mooi geurig, vindt Cees. Willem Jan en Liselotte vinden de neus en eerste aanzet zelfs wat hebben van riesling. In de mond een mooie aanzet met rijpe appel, witte perzik, kruisbes en passievrucht (Willem Jan). Mooie zuren en een klein bittertje in de afdronk, al vindt Maarten Roos de bitters wel erg overheersen. Het is toch ‘gewoon’ een sauvignon blanc, die we hier als eerste in het glas krijgen. Wel anders dan anders, deze wijn is deels op hout vergist.

1.2 Little Beauty, Sauvignon Blanc 2022 – Marlborough
Een ingetogen frisse neus volgens Cees. met in de mond meer bitters dan de vorige wijn.Willem Jan proeft in de aanzet zelfs wat witte perzik en vindt de wijn aanvankelijk eerder chenin blanc-achtig dan klassieke sauvignon blanc. Ik proef zelf ook citrus, rode grapefruit en kruidigheid. Een wijn met medium – tot medium body, maar wel met een lange afdronk. En, heel bijzonder voor een sauvignon blanc, Annemiek vindt ‘m lekker!

2.1 Tony Bish, Heartwood Chardonnay 2021 – Hawke’s Bay
Hier hebben we iets meer goudgeel in het glas. Houttonen in de neus en tropisch fruit. Een beetje “vettige” aanzet met citrus en peer, proeft Fritjof, met een lange afdronk. RobvK proeft prettige zuren in combinatie met getoast hout. Barrel fermented met 11 maanden rijping. Een chardonnay met mooi geïntegreerde zuren en een lange en fruitige afdronk.

2.2 Tony Bish, Skeetfield Chardonnay 2020 – Hawke’s Bay
In de neus iets frisser dan de vorige wijn, minder mollig. Citrus en rijper fruit (perzik, meloen). Rob vK ruikt ananas en briochetonen, Just noemt lentebloesem. Een neus met variatie dus. In de aanzet is de wijn eleganter dan de Heartwoord Chardonnay, ook met een lange afdronk. De houttonen vindt Just iets te dominant. Mee eens, denk dat een beetje tijd het hout nog wat beter zal laten integreren. De wijn is spontaan vergist en gerijpt op barriques, heeft malolactische vergisting gehad en er is bâtonnage toegepast.

Tot zover het Nieuw-Zeelandse wit.

3.1 Pegasus Bay, Pinot Noir 2018 – North-Canterbury (Waipara Valley)
Medium – tot medium transparant granaatrood. Aroma’s van rijp en zoet fruit (kers) in de neus met lichte kruidige tonen. Sappig glas, frisse maar lekkere tannines met wat munt en eucalyptus, soepel en elegant. De afdronk is niet lang.

3.2 Felton Road, Bannockburn Pinot Noir 2021 – Central Otago
Iets meer ingetogen neus dan de vorige wijn, iets aardser en minder jammig. Bij het proeven in de aanzet wat meer kruidigheid en bosgrond dan overdadig fruit. De wijn heeft een langere afdronk en proeft wat alcoholisch. Voor mij een aangenamere wijn dan de Pegasus Bay, maar de meeste stemmen gaan toch naar de eerste wijn uit deze serie. Hans vindt de wijn niet echt in balans, Just proeft koffietonen en merkt ook op dat deze wijn minder zoet overkomt dan de vorige wijn uit deze serie. RobvG denkt aan een andere wijn, een andere regio. Het eerste klopt niet, dat laatste
wel: de wijn komt uit Central Otago, een gebied met meer verschillen tussen dag- en nachttemperatuur. Ook de laatste twee rode wijnen, de “darlings” van Kati en Harry, komen uit Central-Otego.

4.1 Valli, Pinot Noir Gibston Vineyard 2019 – Central Otago
Medium – tot medium transparant granaatrood met een lichte bruinverkleuring. Een rijke en zwoele neus met kers. “Een beetje een Spätburgunder-neus”, aldus Berry. Willem Jan ruikt ook tonen van mokka, kruidnagel, kardemom en eucalyptus. Een soepele en elegante wijn, is het oordeel van Berry en daar sluit ik me helemaal bij aan. Willem Jan noemt “wat groenigs”, drop, kers en framboos met ook een beetje stroef mondgevoel en een redelijk stevig zuurtje. Ook Annemiek herkent die duidelijkere zuren. Ik vind zelf de wijn met het fruit, de zuren en tannines juist erg mooi in balans.

4.2 Valli, Pinot Noir Bannockburn Vineyard 2019 – Central Otago
In de neus is deze wijn iets ontwikkelder en minder fruitig dan de eerste wijn uit deze serie. Romig in de neus, kers, oud hout (Berry) maar ook sinaasappel-soufflé en bouillontonen (Willem Jan). Een steviger aanzet met meer body en power, heel sappig en fruitig met kersen en braam, met de kruidigheid van laurier. Een wijn met lekkere tannines, een lange en krachtige afdronk (mokka en chocolade worden genoemd) en ietwat tertiaire tonen.

Uitdrinker
Saint Clair Family Estate, Noble Riesling Godfrey’s Creek Reserve 2018 – Marlborough
Lekker! We mogen het eigenlijk als serieuze proevers niet zeggen, maar dat is het wel. Zoet met de zuren van riesling, mooi bij blauwschimmelkaas. En in de koelte van Marlborough gedijt deze riesling prima.

Een fijne proeverij, die Kati ons heeft voorgezet. Goed om eens alleen Nieuw-Zeeland op tafel te hebben staan!

Verslag en proefnotities van Maarten Drop

Bourgogne uit de liefhebberskelder
By in

Bourgogne uit de liefhebberskelder

We proeven vanavond Bourgogne, zegt Claartje Grielis. Bij haar tweede zin ben ik al blij: “het zijn wijnen uit mijn wijnkamer”. Wijnen die de toets der kritiek bij Claartje hebben doorstaan en waarvan ze besloot om kostbare kelderruimte vrij te maken… We hebben een typische liefhebbersproeverij. Bij de witte wijn van chardonnay proeven we terug tot 2009. Bij de rode wijn van pinot noir gaan we zelfs 24 jaar terug. Een unieke proefavond.

Bij een van de wijn spijsavonden van de sociëteit kregen we al eens bladgoud in de soep. Maar het zat niet eerder in de wijn! Nu wel in een mooie rosé cremant van Parigot. Mijn associatie van vergulde darmen werd snel uit de wereld geholpen. Het goud blijft niet in ons lijf. De viefe rosé van pinot noir bracht nog allerlei smaaktonen naar voren, van abrikoos naar hazelnoot.

Daarna proeven we zes witte wijnen en zes rode wijnen.

Chanson Viré Clissé 2010 chardonnay

Het witte hartendiefje van Claartje, gerijpte chardonnay met levendige citruszuren. Een favoriete wijn van Prinses Beatrix, weet Claartje. Een wijn met een verhaal. Goede smaak heeft Beatrix, haar vader was ook een chardonnay liefhebber. Zoonlief schonk echter een riesling uit Franken bij zijn huwelijk.

 

 

 

De Viré Clissé stond naast een Rully en Chablis. In de zwaardere serie proefden we witte Beaujolais, Meursault en Pernand Vergelesses.

 

Chablis 2019 Sebastian Dampt

Er ontspon zich een dialoog bij deze chablis, waarom het zo moeilijk is om die te herkennen. Tja, nou zijn er natuurlijk veel chablis wijnen, die zich vaak kenmerken door mineraliteit. Deze wijn is meer fruit getypeerd: serieuze geur met licht passiefruit, Annemiek ruikt abrikoos. Goed concentraat en levendige zuren, prettige hap sap smaak met licht amandel.

 

 

Domaine Chanson Pernand Vergelesses 2009 1er Cru Les Caradeux

Een eetwijn met veel bitters, veel concentraat en een prachtige balans. Veel om te ontdekken in verschillende laagjes van de wijn: passiefruit, ananas, gebrande boter, cacao en meloen in de geur, boterig in de smaak met een sabayon smaak.

 

 

 

Bij de rode wijnen dachten verschillende proevers dat de eerste wijnen van gamay waren, licht en frivool. We proefden zes pinot noir wijnen, in de eerste serie Bourgogne tout court, Givry en Pernand Vergelesses. In de tweede serie Volnay, Pommard en Corton.

Domaine Parent Volnay 1998 Premier Cru Clos des Chênes

In 2010 al eens geproefd in een BWS proeverij, waar de wijn toen de show helemaal stal. De wijn heeft nu duidelijk tertiaire tonen, kreupelhout, bos en mineralen.

 

 

 

Domaine Lejeune Pommard 2011 Les trois Follots

Een geur met wat zoet, siroopachtig, sinaasappel en mandarijntonen, levendige aandronk en een wijn met veel tannine nog, straf en mineralig. RobK benoemt kers en melkchocolade, hij roemt de elegantie.

 

 

 

Domaine Debray 2012 Corton Grand Cu

Hartendiefje van Claartje. Werkelijk schitterende wijn met prachtige geur van ceder, leer, tabak, kreupelhout. Ron benoemt bosaardbei en vanille, RobK donkere kersen en zwart zomerfruit, Just aardbei, stal, cacao en munt. Hele elegante smaak met goede balans.

 

 

 

Voortreffelijke proeverij.