Meer field blend dan gepland
Door de tropische temperaturen op deze dinsdagavond verruilden we ons vertrouwde proeflokaal voor de foyer van Cultureel Centrum Jan van Besouw. Normaal gesproken zitten we heerlijk ‘op ons eigen perceel,’ maar deze keer werden we onderdeel van een veel grotere blend van bezoekers, kakelende gesprekken, nieuwsgierige blikken, achtergrondmuziek en hier en daar een spontane meezinger. We kwamen om field blends te proeven, maar werden er zelf ook een. Meer field blend dan gepland, dus.
Fritjof Berenbak licht zijn proeverij toe: een field blend is meer dan een mix van druivenrassen in één wijngaard. De druiven worden samen geoogst en vaak ook gezamenlijk vergist. Bij een gewone assemblage bepaalt de wijnmaker pas na de fermentatie hoeveel van elk druivenras in de uiteindelijke wijn terechtkomt. Bij een field blend wordt die keuze al in de wijngaard gemaakt. De wijngaard maakt als het ware de eerste blend. Vroeger was dat helemaal geen romantisch idee, maar pure noodzaak. Boeren plantten verschillende rassen door elkaar om risico’s te spreiden. Als een druivenras slecht rijpte of werd getroffen door vorst of ziekte, konden andere rassen dat opvangen. Soms kwamen de stekken simpelweg van de buren en wist niemand precies welke druiven er allemaal aangeplant stonden. Pas na de phylloxera-crisis werden veel wijngaarden opnieuw aangeplant met één druivenras per perceel. Tegenwoordig kiezen steeds meer wijnmakers juist weer bewust voor field blends, omdat zij geloven dat de wijngaard als geheel belangrijker is dan één afzonderlijk druivenras.
Twee field blends van buiten Europa
We starten met twee field blends van buiten Europa.
2024 – Stark-Condé – Jonkershoek Valley – Stellenbosch – Zuid-Afrika
De eerste witte wijn blijkt de Stark-Condé 2024 uit Jonkershoek Valley Stellenbosch, waarin chenin blanc en verdelho vooral voor fruit en zuren zorgen, terwijl roussanne en viognier bijdragen aan volheid en textuur. Allemaal bewust samen aangeplant en dus geen historische toevalligheid, maar een moderne field blend met een duidelijke visie.
2022 – Floresta Field Blend – Santa Rita – D.O. Apalta – Colchagua Valley – Chili
Deze wijn liet uiteenlopende tonen zien, waaronder gekonfijte citroen, mandarijn, appel en vuursteen. Gefermenteerd op de schil en daardoor een wat donkere citroengele kleur en een fijne bite.
Drie field blends uit Europa
Zahel – ‘Wiener Gemischter Satz’ – Grosslage Nussberg – Oostenrijk
Daarna volgden drie Europese voorbeelden. Allereerst de Zahel ‘Wiener Gemischter Satz’ (‘Weense gemengde aanplant’). Voor mij een elegante wijn, van pinot blanc, chardonnay en pinot gris, met peer, meloen, bloemetjes, en bitters in de afdronk. Eric grapt: “Ik denk dat dit bier is.” We zaten duidelijk te dicht bij de bar. Gelukkig vulde hij nog aan met karamel en een vleugje salmiak.
Marcel Deiss – Complantation – Elzas – Frankrijk
Vervolgens de Alsace Complantation van Marcel Deiss – mijn persoonlijke favoriete vloeibare veldboeket van de avond – bestaande uit maar liefst 13 verschillende druivenrassen. Wijnmaker Deiss ziet deze werkwijze als een manier om een complex ecosysteem te creëren dat de risico’s van ziektes en droogte helpt te beperken. Het resultaat in het glas is een mondvullende wijn met een zachte aanzet, gevolgd door delicate smaken van mango, mandarijn, peer en tijm.
2021 – Wiener Gemischter Satz DAC – Stift Kloster Neuburg – Oostenrijk
In deze wijn vinden we onder andere chardonnay, grüner veltliner, gelber muskateller, riesling en weissburgunder.
Rode field blends
Fritjof trakteert ook nog op rode field blends, zoals:
2022 – David & Nadia FMS Red – Swartland – Zuid-Afrika
Een cuvée van carignan, grenache, cinsault, shiraz
2022 – Vira Cabeças Tinto – DOC Alentejo – Portugal
Een wijn van 16 verschillende rassen
2023 – Bedrock – Evangelho Vineyard – Contra Costa County – Californië
78% zinfandel, 16% mourvèdre, carignan, alicante bouschet, grand noir, palomino en clairette blanche
Wat maakt een field blend eigenlijk echt goed? Na alle geproefde wijnen leek het antwoord verrassend eenvoudig. Het is niet per se het aantal druivenrassen dat een field blend bijzonder maakt, maar de harmonie. Dat lukt in mijn optiek wat beter bij de ene wijn dan bij de andere. De conclusie? Een field blend klinkt wellicht alsof alles ongecontroleerd door elkaar staat, maar de beste voorbeelden bewezen juist het tegendeel.
En onze eigen ‘field blend’? Die was misschien niet helemaal vrijwillig, maar achteraf gezien paste hij perfect bij het thema. We waren deze avond net iets meer field blend dan gepland. De volgende keer kiezen we weer voor ons eigen monocultuurlokaal.
Verslag door Valerie Bollen