Zuid Afrika: de moeite waard? is het thema van Harry van der Zanden. Hij selecteerde zorgvuldig en proefde de wijnen thuis ook voor. Een voorbereiding zoals velen van ons herkennen. Hugh Johnson schrijft in zijn handige pocket wine book dat Zuid Afrika vele klimaten en terroirs kent, maar ook vele tradities. Voor cabernet liefhebbers is Zuid Afrika Stellenbosch, voor pinot liefhebbers Hemel en Aarde, sauvignon blanc liefhebbers kennen Elim en chenin blanc liefhebbers Swartland. Maar hoewel deze handige hokjes een geheugensteun zijn, is het goed om te onthouden dat de bodemdiversiteit en avontuurlijke telers er ook voor zorgen dat je óók syrah uit Elim en cabernet sauvignon uit Hemel en Aarde kunt kiezen. Harry beperkt zich in deze proeverij tot de klassiekste gebieden. Alle wijnen zijn geblindeerd geproefd.

Indrinker

2022 De Morgenzon Stellenbosch Brut

Wereldwijd zoeken producenten naar mogelijkheden om meer mousserende wijn te maken, want dat is het enige segment met groei. Deze druiven zijn vroeg geoogst, in wijngaarden dicht bij zee. De basiswijn wordt voor een deel op hout vergist. Na de tweede gisting op fles volgt nog een ‘sur lattes’ periode van 18 maanden op fles. De dosage ligt op 5 gram. Wijn van chenin blanc, methode Cap Classique. Deze wijn won de derde prijs in de beste wijnen van 2025 van Perswijn. Héél veel zuren, zegt Annemiek, de wijnonderdelen zuren en bitters zijn niet in balans. Bitters zijn niet verweven. MartijnU is veel positiever, al benoemt ook hij hoge zuren. Heel mineralig, stro, groene appel en wat abrikoos. Mijn aantekeningen: goede zuren, eenvoudig, lekker.

Serie 1 – Welke druiven?

2023 Ghost Corner Wild Fermented Sauvignon Blanc

Gerard benoemt ‘groen’ en voor hem is dat sauvignon blanc. Mijn aantekeningen zeggen: leuke wijn, brandnetel en mineraal, sappig en venkel in de smaak. De neus heeft een stinkertje. Veel proevers herkennen de sauvignon blanc. Van sauvignon blanc zijn liefhebbers en haters. Vegetaal en onrijp, zegt Berry, de wijnmaker moet een ander beroep kiezen.

2023 Cederberg Sandpoort Sauvignon Gris

De tweede wijn krijgt positiever commentaar, sauvignon gris (hier met een verfijndere geur) herkennen we niet. Gerard: kruidigheid en tropisch fruit. Berry benoemt brooddeeg, witgeel fruit, een tropisch zoetje en fijne zuren. Mijn aantekeningen: smakelijke wijn, met een wat introverte geur, hooi, snoepjes in de smaak, zuren en bitters zijn licht.

Serie 2 – Welke druiven?

2023 De Morgenzon – Reserve Chenin Blanc

Waar geloof je in? De een gelooft in de maanstand, de ander in muziek in wijngaarden en kelder. De Morgenzon is zo’n domein waar muziek klinkt in de wijngaarden. RobK is positief: ananas en geconfijt fruit, prima balans tussen zoet/zuur/bitters met subtiele bitters. Liselotte prijst het fijne mondgevoel. Mijn aantekeningen: tropisch fruit, citrus, mango en meloen. Mooie rondeur en sappige wijn.

2020 De Grendel Wines – Wooded Sauvignon Blanc

De duurste wijn van de proeverij en die valt voor mij dan in de categorie feestwijn. De meningen lopen sterk uiteen. Goudgele kleur, geur met overrijp fruit, mineraliteit, expressief met een  stinktoon. Sappige ronde smaak. Buiten de prettige smaak heeft RobK geen goed woord voor deze wijn: rubbertonen die álles wegdrukken in de geur, groen en onrijp. Liselotte is ook niet positief en gebruikt woorden die we niet zo vaak horen op onze proeverijen: terpentijn, stopverf, groene paprika en hars in de geur. Teleurstellend voor een wijn in de categorie feestwijn.

Op dit moment in de proeverij kijk ik naar de When Wine app. Veel wijn liefhebbers die biodynamische wijnen waarderen, kijken naar de kalender van Maria Thun om het optimale moment te bepalen voor het proeven van wijn. Je hebt bijvoorbeeld dagen waarop de maan door een aardeteken (Stier, Maagd, Steenbok) gaat. Op deze worteldagen zou een wijn gesloten, vlak of saai smaken, met weinig fruit en aroma. We proeven op een vruchtdag, dit zijn dagen waarop de maan door een vuurteken (Ram, Leeuw, Boogschutter) gaat. Op deze dagen tonen wijnen zich het best met veel balans en de meeste fruittonen. Hier kunnen we dus geen verklaring vinden – zo je al gelooft in zo’n kalender – voor kritische feedback op de wijnen.

Serie 3 – Welke druiven?

2017 Kershaw Klein River Syrah

Half transparant, Italiaans dakpannenbruin aan de rand, zoethout in de geur, sappige wijn met gemiddelde zuren. Toos benoemt laurier, drop, peperigheid en een klein zoetje. Kees fruitigheid, kers. Willem Jan ruikt kersen en rode bes, een zure neus, mokka en brandnetel, zwart fruit, laurier, zoet aanzet en dropachtig.

2019 Ronnie Melck Family Selection Syrah

Half transparant, geur van kersen op brandewijn, introverte geur, moeilijke straffe smaak met veel tannines, wel potentieel denk ik. Nu een eetwijn. Toos benoemt zoet fruit en strakke tannines, ze noemt de wijn “gemaakt’. Kees noemt beide wijnen geen toppers, de tweede wijn steviger met pruimen en laurier. Willem Jan noemt deze wijn iets bruiner, leer, tabak en ceder. De onderdelen van de wijn, kersen, bramen, drop en bitters zijn niet goed geïntegreerd. Totaal oninteressant, noemt Willem Jan de wijn.
Huh, wat is er aan de hand? Het kan niet aan de dag liggen (ze hierboven). Hebben we slechte flessen? Ik denk nog even aan het informational cascade effect: mensen baseren hun oordeel op het gedrag van anderen. Als iemand kritiek geeft, nemen anderen aan dat die persoon goede redenen heeft, en volgen ze die lijn zonder zelf alles te evalueren. Alléén … op onze proefavonden maken we mee dat proevers diametraal tegenover elkaar staan met meningen. Dit effect treedt eigenlijk nooit op in onze proeverijen. Die totaal tegengestelde meningen vind ik een van de charmes van de sociëteit.

Serie 4 – Welke druif?

We eindigen met twee wijnen die zonder meer tot de beste van de proeverij horen. Na onthulling blijkt het twee keer Boekenhoutskloof te zijn, beide gemaakt van cabernet sauvignon. Dit zijn twee wijnen die imponeren, wat mij betreft.

2022 Boekenhoutskloof Cabernet Sauvignon

4/5 donkerkleurig, paars, klassieke geur met cassis, ceder. Héél veel karakter, vroeger zouden ze dit een pastoorswijn noemen, want nog veel te hard, zo’n wijn die je minstens tien jaar weglegt. Leuke wijn. Schreeuwt nú om eten. Claartje benoemt zwart fruit, chocolade en ze noemt de wijn … lekker ongecompliceerd (…). MartijnU ruikt zoethout, laurier, tabak, pure chocolade en veel hout. In één woord: een blockbuster.

2014 Boekenhoutskloof Cabernet Sauvignon

Die dekselse Harry, wat ik hierboven wens (tien jaar wegleggen), krijg ik dus gewoon… zonder het te weten. 5/5 ondoorzichtig donkere kleur, donkerroodbruin. Laurier, tabak, zoethout, soepele aandronk met enorm veel karakter. Toch nog barse tonen. Claartje benoemt droge tannines, subtiel hout en drop en laurier in de geur. MartijnU ruikt rozebottel, roosvicee, tabak, stroef door te veel hout, droppig en laurier.

Het kan verkeren. Wijn is een levend product. Het komt voor dat je een wijn proeft en in de hemel bent. En dat die wijn een volgende keer dat je proeft tegenvalt. Het komt voor dat een wijn zich sluit en na enkele jaren weer opengaat. Dat maakt het wijnproeven reuze interessant.

Verslag en proefnotities Peter van den Besselaar